คอนเซปต์ของดนตรีบำบัดไม่ใช่เรื่องที่เข้าใจยาก และดนตรี ก็เป็นหนึ่งในไม่กี่สิ่งที่สามารถทำให้คุณมีความสุขได้ในยามที่คุณรู้สึกแย่ แค่เปิดเพลงโปรดฟังในวันที่คุณรู้สึกไม่ดี ก็มีส่วนทำให้คุณมีกำลังใจขึ้นมาได้ การฟังเพลงสามารถช่วยให้เราหลีกหนีจากความเครียดในปัจจุบันได้ชั่วคราว และสามารถกระตุ้นให้เรามีความรู้สึกที่หลากหลาย ตั้งแต่ผ่อนคลายไปจนถึงร่าเริงแจ่มใส

นักวิทยาศาสตร์ได้ข้อสรุปว่า ดนตรีสามารถกระตุ้นส่วนต่างๆ ของสมองเพื่อมอบประโยชน์ให้แก่สุขภาพหลายประการ ซึ่งรวมถึงคลายความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า ผู้เชี่ยวชาญแนะว่า ดนตรีบำบัดยังช่วยในการฟื้นฟูอาการหลังติดเชื้อโควิด-19 ได้อีกด้วย

อ่านต่อเพื่อดูว่าดนตรีบำบัดสามารถช่วยส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของทั้งเด็กและผู้ใหญ่ได้อย่างไร

ดนตรีบำบัดคืออะไร 

ดนตรีบำบัดใช้องค์ประกอบด้านเสียง เช่น เสียง ท่วงทำนอง หรือจังหวะ เพื่อจุดประสงค์ในการบำบัด ดนตรีดังกล่าวช่วยในเรื่องกระบวนการเรียนรู้ ช่วยให้สื่อสารได้ดีขึ้น และส่งเสริมการสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ด้วยเทคนิคนี้ ผู้เชี่ยวชาญพยายามพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้นด้วยดนตรีบำบัดอย่างต่อเนื่องและศึกษาผลลัพธ์ของดนตรีบำบัด ซึ่งได้แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างมากในผู้ป่วยบางราย ทั้งทางร่างกายและจิตใจ

ประโยชน์ของดนตรีบำบัด 

ประโยชน์ทางกายภาพจากดนตรี 

เนื่องจากดนตรีเป็นสิ่งที่มีวิธีการสื่อสารและแสดงออกมาแบบไม่ใช้คำพูด ดังนั้นความรู้สึกทางอารมณ์ของผู้ฟังจึงเป็นไปในเชิงบวก ประโยชน์ของดนตรีนั้นรวมถึงการบรรเทาและลดระดับความเจ็บปวดหรือความวิตกกังวลและความเครียด ด้วยความสามารถในการผ่อนคลายให้กับผู้ฟัง ดนตรีจึงสามารถเพิ่มเข้าไปในการฝึกหายใจได้ รวมถึงผู้ป่วยบางรายที่เป็นโรคเรื้อรังก็มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ประโยชน์ทางจิตใจจากดนตรี 

ผู้เชี่ยวชาญยังใช้ดนตรีบำบัดเพื่อปรับเปลี่ยนอารมณ์ของผู้ป่วยเช่นกัน เป็นที่น่าเศร้าใจที่เด็กและวัยรุ่นบางคนถูกบังคับให้ต้องนอนโรงพยาบาลเป็นเวลานาน ทว่าด้วยประโยชน์ของดนตรี ผู้ป่วยเหล่านี้จึงสามารถ ‘หลบหนี’ จากช่วงเวลาเลวร้ายออกไปได้ในขณะหนึ่ง นอกจากนี้ ดนตรีบำบัดยังสามารถต่อสู้กับความเศร้าหรือภาวะซึมเศร้าได้ เมื่อใช้ร่วมกับการบำบัดอื่นๆ 

กิจกรรมของดนตรีบำบัด 

ดนตรีบำบัดมีทั้งหมด 3 วิธีหลัก ได้แก่ 

การเล่นดนตรีบำบัด 
ผู้ป่วยสามารถสร้างดนตรีของตัวเองได้อย่างมีอิสระภายในขอบเขตที่กำหนด วิธีนี้ช่วยส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และการแสดงออก

กิจกรรมสำหรับเด็ก: ขอให้พวกเขาแต่งเพลงที่มีโทนเสียงแตกต่างกัน ก่อนอื่นขอให้พวกเขาทำเพลงแนวร่าเริง ซึ่งมักจะมีจังหวะที่ง่ายกว่า เมื่อทำเพลงดังกล่าวเสร็จแล้ว แนะนำให้พวกเขาปรับเปลี่ยนโทนเสียงให้ช้าลงหรือเร็วขึ้น เด็กๆ สามารถร้องเพลงหรือเล่นเครื่องดนตรีได้

กิจกรรมสำหรับผู้ใหญ่: ขอให้พวกเขาเล่นเครื่องดนตรีที่มีจังหวะที่ทำให้นึกถึงทะเล หลังจากนั้นค่อยเปลี่ยนมาเป็นเสียงของหยาดฝน โดยเริ่มจากเสียงฝนโปรยปรายเล็กน้อย จากนั้นค่อยเปลี่ยนเป็นเสียงฝนที่ค่อยๆ กลายเป็นพายุ ควรทำการปรับเปลี่ยนจังหวะอย่างต่อเนื่องเรื่อยๆ

การสันทนาการดนตรีบำบัด 
สามารถร้องเพลงหรือเล่นเครื่องดนตรีได้โดยใช้เพลงที่มีอยู่ ทั้งนี้สามารถทำกิจกรรมดังกล่าวได้โดยการอ่านโน้ต (หรือใช้ตัวบ่งชี้พื้นฐาน) หรือจากความทรงจำ วิธีนี้จะช่วยกระตุ้นความจำและสมาธิ

กิจกรรมสำหรับเด็ก: ลองเล่น ‘เกมเพลง’ โดยให้เขียนชื่อเพลงยอดนิยมลงบนกระดาษ จากนั้นตัดแบ่งแล้วนำไปใส่ในกระเป๋า เด็กๆ จะเลือกมาหนึ่งเพลง จากนั้นจะตีความเพลงนั้นใหม่

กิจกรรมสำหรับผู้ใหญ่: ขอให้พวกเขาร้องเพลงหรือฮัมเพลงของศิลปินหรือวงดนตรีที่คุณพูดชื่อขึ้นมา ควรใส่ทั้งเพลงเก่าและเพลงใหม่ลงไปในแบบทดสอบ!

การฟังดนตรีบำบัด 
วิธีนี้เป็นวิธีที่ผู้เข้าร่วมได้ฟังดนตรีที่อัดไว้เรียบร้อยแล้วหรือฟังดนตรีสด

กิจกรรมสำหรับเด็ก: เปิดเพลงให้เด็กๆ ฟัง แล้วขอให้พวกเขาเคลื่อนไหวตามที่เพลงนั้นกล่าวไป เป้าหมายคือการทำให้พวกเขาใส่ใจกับจังหวะและท่วงทำนองเพื่อกระตุ้นทักษะการเคลื่อนไหว

กิจกรรมสำหรับผู้ใหญ่: ลองเล่นเกม ‘บิงโกดนตรี’ กิจกรรมนี้ซับซ้อนกว่าเล็กน้อย แต่ก็สนุกและมีประสิทธิภาพมากเช่นกัน ให้เขียนชื่อเพลงจำนวนหนึ่งลงบนการ์ดหรือแผ่นกระดาษ จากนั้นก็เปิดทีละเพลง เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้สามารถทำเครื่องหมายลงบนการ์ดได้ เกมนี้เหมาะสำหรับการฟังเพลงเป็นกลุ่ม

แม้ว่าดนตรีบำบัดจะเป็นวิธีที่มีประโยชน์ในการช่วยจัดการกับอาการเจ็บป่วยทางกายและความเครียดทางอารมณ์ แต่การใช้ดนตรีบำบัดในสาขาการแพทย์นั้นยังอยู่ในระหว่างการทดลอง สำหรับสภาวะทางกายและจิตใจส่วนใหญ่นั้น ดนตรีบำบัดถูกมองว่าเป็นการรักษาเพิ่มเติม แต่ไม่ใช่การรักษาหลัก การได้รับการดูแลและรักษาอย่างเหมาะสมจึงเป็นสิ่งที่สำคัญต่อการฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว ซึ่งการมีประกันสุขภาพก็จะช่วยให้การเข้ารับการรักษาในยามเจ็บป่วยนั้นทำได้อย่างเต็มที่โดยไม่ต้องกังวลเรื่องภาระค่าใช้จ่าย